مولف ناشناخته

ديباچه 75

تاريخ شاهى ( فارسى )

سالگى در شقّ بم با هزاران حسرت از اين جهان فانى بسراى باقى انتقال كرد و مرقد او را به دار الملك آوردند . . . و در گنبد مدرسهء تركان خاتون دفن كردند « 1 » » . امروز از آن مدرسه و مسجد و آرامگاه جز محوطه‌اى كوچك كه قبرى را در ميان گرفته و سنگى مرمر ضخيم بر آن افتاده باقى چيزى نمانده است ، ولى ديوار حجيم و عظيم و عجيب پايهء گنبد و سر در بلند مسجد كه هنوز چند كلمه‌اى از سطور كتيبهء آن باقىمانده برجاست و در محوطهء سردر اغلب مراسم مذهبى انجام مىشود ولى صحن و حياط مدرسه و حمام و غير آن به كلى نابود و تبديل بمنازل متعدد شده است . امروز اين بنا معروف به قبه سبز است و در حقيقت مرادف با گنبد كبود ميتواند باشد . مثل اينكه بسيارى از شهرها بناهائى كه صفت سبز را داشته‌اند در تاريخ داشته باشيم . * * * مناسب آنست كه عبرت تحولات روزگار را ، بيتى چند از قصيده‌اى كه فخرى اصفهانى در مدح جلال الدين سيورغتمش شهيد مقيم و مدفون در همين كاخ‌ها ، سروده است ، نقل كنم : درين كاخ فلك پيكر ، بدين عهد همايون‌فر * نهد خاقان ، دهد سنجر ، كند خسرو ، شود قيصر يكى بر خاك پيشانى ، دوم بر باد سلطانى ، * سوم آهنگ دربانى ، چهارم بنده و چاكر ز آب و خاك و رنگ و بو ، درين ايوان چون مينو * شود بىقدر و بىنيرو ، نمايد مهمل و مضطر يكى سرچشمه حيوان ، دوم كافور مشك و بان * سه ديگر روضهء رضوان ، چهارم نكهت عنبر تهران - مرداد ماه 2535 باستانى پاريزى

--> ( 1 ) - سمط العلى ص 95